JAZAK: Devojke odlaze, selo nestaje!

0
7549

Skriven u dolini, ušuškan bogatom plodnom oranicom, listopadnom i četinarskom šumom Fruške gore, plantažama raznog voća i vinogradima, čuvenom istorijom, prema zadnjem popisu sa 971 stanovnikom i 558 domaćinstava, danas poznat širom zemlje po čuvenoj mineralnoj vodi – to je selo Jazak.

Samo tri kilometra udaljeno od banje Vrdnik, ovo sremsko selo koje spada u podfruškogorska naselja i treće po veličini u iriškoj opštini ima po čemu da se diči. Ali, kao i većina sela u Srbiji, tako i ovo vodi bitku sa belom kugom. Iako se pouzdano zna da je selo staro blizu 300 godina, arheološki nalazi govore da je na ovom prostoru bilo ljudskih staništa još u vreme preistorije, tačnije od bronzanog i gvozdenog doba.

Nakon oslobođenja od Turaka, Jazak se prvi put pominje 1702. godine. Nakon tri decenije 1734. godine imao je 123 kuće, a pripadao je iriškom vlastelinstvu grofa Odeskalski. Vremenom selo se uvećava i razvija, da bi 1774. godine imalo 205 kuća i 1.251 stanovnika – priča Jovan Petrović istoričar.

U selu je Osnovna škola „Milica Stojadinović Srpkinja“, u kojoj su smešteni učenici od prvog do četvrtog razreda, u kombinovanim odeljenjima.

Međutim, danas ovo selo susreće se s raznim problemima, a njih nije malo. Mladi gledaju da se izvuku i odu u grad, tamo se školuju, a kasnije traže i posao, jer u selu nema perspektive.

Oni koji ostanu mogu samo da se bave poljoprivredom, ali ima i onih koji su utehu pronašli u susednoj opštini Ruma, u jednom od mnogobrojnih pogona.

U Jasku ima samo jedna fabrika, i to pijaće vode, koja je pre 15 godina počela da radi, u njoj je zaposleno oko 40 radnika, većinom iz Novog Sada ali ima i iz okolnih mesta. Posle nekoliko godina u selu su podignute tri plantaže jabuka, pa veliki broj Jazačana rade kao sezonci od rezidbe do berbe, kako bi ostvarili neki prihod.

Selo je dobilo asfalt početkom osamdesetih godina, od tada samo su jednom neke od šest ulica bile zakrpljene, sada se seoskim ulicama sem Glavne i još dve paralelne sa njom, ne može voziti ne od rupa, već od kratera. Asfalt je potpuno propao. Naše selo nema kanalizaciju, nemamo kulturno-umetničke sadržaje, imamo ambulantu, ali lekar dolazi samo dva puta nedeljno i to po dva sata, mada imamo i stan za doktora – ogorčeno govore meštani.

I ovo selo ima veliki broj neženja, devojke odlaze, a mlade ne hrle u Jazak. Iako je povezan asfaltom sa svih strana, javni saobraćaj odvija se samo tokom školske godine, za vreme đačkog raspusta meštani putuju sopstvenim prevozom, autostopom, linijskim taksistima a najčešće peške do Vrdnika.

I tako, dok se Jazačani nadaju boljim danima, oni uveliko seju pšenicu, jer kako kažu treba od nečeg i živeti.

Jazak je poznat i po istoimenom manastiru. Stari manastir Jazak iz 15. veka u vremenu od 1741. do 1774. godine bio je ženski manastir. Po naređenju Marije Terezije, ukinut je kao takav 1775. godine. Od njega danas postoji samo dobro očuvana česma u porti manastira.

(Smiljka Kostić)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here