U vremenu kada stare kuće širom Srbije nestaju pred naletom moderne gradnje, u fruškogorskom selu Neštin i dalje odoleva jedan od najvrednijih primera tradicionalne narodne arhitekture. Reč je o seoskoj kući staroj gotovo 190 godina, jedinstvenom svedoku života kakav se u Sremu vodio tokom prve polovine 19. veka. Ova kuća, poznata kao Savića kuća ili jednostavno „Pletara“, predstavlja nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja i nalazi se pod zaštitom države.
Pretpostavlja se da je podignuta oko 1836. godine. Iako je tokom svog dugog veka preživela promene država, ratove, društvene sisteme i brojne istorijske lomove, sačuvala je autentičan izgled karakterističan za stare sremske kuće. Kuća je građena tehnikom po kojoj je i dobila nadimak „pletara“. Zidovi su izrađeni u bondručnoj konstrukciji, sa ispunom od isprepletenog pruća oblepljenog zemljom, dok su temelji i podrum sazidani od lomljenog kamena. Krov je pokriven trskom, materijalom koji je vekovima bio uobičajen u ovom delu Srema.
Građevina je pravougaone osnove i sastoji se od tri nivoa – podruma, prizemlja i tavana. Pošto je podignuta na padini, podrum se nalazi ispod prednjeg dela kuće. Unutrašnji raspored prati tradicionalni koncept sremskog doma: soba, kuhinja sa otvorenim ognjištem i još jedna soba. Upravo je otvoreno ognjište jedan od najvrednijih očuvanih elemenata, jer verno pokazuje kako je izgledao svakodnevni život seoske porodice pre gotovo dva veka.
Posebnu lepotu kući daju drveni tremovi sa bogato rezbarenim stubovima, koji se nalaze ne samo prema dvorištu već i prema ulici. Takvo arhitektonsko rešenje veoma je retko sačuvano, pa predstavlja pravu dragocenost tradicionalnog graditeljstva Srema.Kuća je danas u vlasništvu Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Tokom devedesetih godina prošla je kroz restauraciju, ali posao tada nije u potpunosti završen. Poslednjih godina izvedeni su novi konzervatorski radovi kako bi se ovaj jedinstveni objekat sačuvao za buduće generacije.
Iako nije među najpoznatijim turističkim atrakcijama Srbije, Savića kuća predstavlja pravo blago za ljubitelje istorije, etnologije i tradicionalne arhitekture. U njoj se može videti kako su živeli sremski domaćini u vreme kada nije bilo električne energije, vodovoda ni savremenih građevinskih materijala.
Zanimljivo je da mnogi posetioci Fruške gore i Dunava uopšte ne znaju da se upravo u Neštinu nalazi jedna od najstarijih očuvanih seoskih kuća u Vojvodini. Čak je i u lokalnim turističkim vodičima često u senci poznatijih prirodnih lepota ovog kraja, poput Neštinske ade.
Ova gotovo dvovekovna kuća nije samo građevina od zemlje, drveta i trske. Ona je vremeplov koji čuva sećanje na nekadašnji način života u Sremu i podseća da kulturno nasleđe ne čine samo tvrđave i manastiri, već i skromni domovi običnih ljudi koji su vekovima oblikovali identitet ovog prostora.
(SMP)
