Kako prepoznati i izlečiti ablaciju mrežnjače oka?

0
591

Mrežnjača ili retina je tanak sloj tkiva koji obavija zadnju stranu oka s unutrašnje strane. Nalazi se u samoj blizini optičkog nerva, a glavna funkcija retine jeste primanje svetlosti na koje se sočivo fokusira, konvertuje svjetlost u neuralne signale i te signale žalje do mozga na vizuelno raspoznavanje.

Retina procesuira svetlost kroz sloj fotoreceptora ćelija, a to su u osnovi ćelije koje su osetljive na svetlost i odgovorne su za otkrivanje kvaliteta poput boje i intenziteta svetlosti. Mrežnjača oka prikupljene informacije obrađuje i šalje ih do mozga. Kako bih što više pojednostavio: mrežnjača ili retina obrađuje sliku iz fokusiranog svetla, a mozak određuje koja je to slika.

S obzirom na to da retina oka ima vitalnu ulogu u vidu, njeno oštećenje može prozrokovati trajno slepilo. Stanje kao što je odvajanje mrežnjače može sprečiti retinu da prima ili obrađuje svetlost, a to onemogućava mozgu da primi ove informacije što može dovesti do slepila.

Odvajanje retine ili mrežnjače oka je u većini slučajeva hitna situacija u kojoj se tanak sloj tkiva (mrežnjače) koji se nalazi sa zadnje strane oka pomeri sa svoje normalne pozicije. Ovo stanje se naziva i ablacija retine. Tokom ablacije, ćelije mrežnjače se odvajaju od sloja krvnih sudova koji obezbjeđuju kiseonik i nutrijente koji su oku potrebne za normalno funkcionisanje. Odvajanje retine ukoliko se ne leči duži vremenski period povećeva rizik od trajog gubitka vida na povređenom oku.

Znakovi koji mogu ukazati na odvajanje mrežnjače oka uključuju:

  • iznenadna pojava lebdećih mrlja ispred oka
  • bljeskove
  • oslabljen vid

Ukoliko vam se javi jedan ili svi navedeni simptomi obavezno se javite oftalmogu kako bi se na vrijeme delovalo.

Uzroci odvajanja retine oka

Postoje tri različite vrste ablacije:

Regmatogena ablacija koja je najčešći oblik ovog stanja, a rematogeno odvajanje je uzrokovano rupicama ili ogrebotinama na mrežnjači koji omogućavaju da tečnost prolazi i skuplja se ispod mrežnjače i na taj način je pomera od donjeg tkiva. Područja na kojima se retina odvaja gube snabdevanje krvlju i prestaju da funkcionišu što kao posledicu ima gubitak vida.

Najčešči uzrok regmatogenog odvajanja jeste starenje, jer kako starimo tako materijali slični gelu koji ispunjavaju unutrašnjost oka mijenjaju konzistenciju, smanjuju se ili postaju tečniji. Staklasto telo se od mrežnjače odvaja bez ikakvih komplikacija, a jedna od komplikacija ovog razdavajanja jeste ogrebotina. Kako se staklasto telo odvaja ili ljušti sa mrežnjače može je povući sa dovoljno snage da se stvore ogrebotine. Ukoliko se ne leči, tečno staklasto tkivo može proći kroz ogrebotinu i uzrokovati odvajanje mrežnjače oka.

Trakciona ablacija je vrsta odvajanja mrežnjače oka koje se dešava kada se na površini retine stvori ožiljčano tkivo što dovodi do toga da se mrežnjača povuče sa zadnje strane oka. Trakciona odvojenost se obično pojavljuje kod ljudi koji imaju slabo kontrolisan dijabetes ili neka druga hronična oboljenja koja ne drže pod kontrolom.

Eksudativna ablacija je vrsta odvajanja koja nastaje kada se tečnost akumulira ispod mrežnjače iako na samoj retini nema rupica ni ogrebotina. Ekskudativna ablacija retine oka može biti uzrokovana starosnom degeneracijom makule, povredama oka, tumorima ili nekim upalnim poremećajima.

Simptomi ablacije mrežnjače

Samo po sebi, odvajanje mrežnjače oka, iako tako ne zvuči, je bezbolno stanje, ali sa sobom donosi neke znakove upozorenja koji bi trebalo da ukažu da problem postoji i koje nikako ne bi trebalo ignorisati.

Neki od najčešćih simptoma su:

  • Iznenadna pojava sitnih mrlja koje kao da se provlače kroz vidno polje
  • Bljeskovi svetlosti na jednom ili na oba oka poznato i pod imenom fotopsija
  • Zamagljen vid
  • Postepeno smanjen bočni (periferni) vid
  • Senka koja stoji iznad vidnog polja, a nalikuje na zavesu

Da bi se postavila precizna dijagnoza koja ukazuje na odvajanje mrežnjače neophodno je da oftalmolog izvrši niz testova.

Testovi koji mogu otkriti stanje ablacija retine su:

Retinalni pregled tokom kojeg oftalmolog koristi instrument sa jakom svetlošću i specijalnim sočivima pomoću kojeg može pregledati zadnji deo oka uključujući i mrežnjaču. Ova vrsta uređaja pruža izuzetno detaljan pogled na celo oko i omogućava oftalmologu da vidi rupice ili ogrebotine te odvojenost mrežnjače.

Ultrazvučno slikanje se obično koristi onda kada se u oku pojavilo određeno krvarenje zbog čega nije moguće jasno videti mrežnjaću pomoću drugih aparata. Ako imate simptome na jednom oku, oftalmolog će vjerovatno napraviti pregled i na drugom oku.

Ukoliko se na prvom pregledu ne utvrdi da postoje posekotine, postoji mogućnost da vam lekar zakaže drugi pregled za nekoliko sedmica kako bi utvrdio da se nije pojavilo odloženo cepanje kao rezultat odvajanja staklastog tela. Takođe, ako se u međuvremenu pojave neki novi simptomi, vema je važno da ih odmah prijavite svom ljekaru.

Lečenje ablacije mrežnjače

Kada je u pitanju lečenje odvajanja mrežnjače najčešće se leči hirurškim putem kako bi se popravile poderotine, rupice ili odvajanje.  Postoje brojne hirurške tehnike koje su dostupne, a vaš oftalmolog bi trebalo da vas upozna sa svim beneficijama i rizicima koje nosi tretman za koji se odlučite, odnosno koji vam je preporučen.

Pukotine na mrežnjači

Ukoliko pukotine na mrežnjači ili rupice još uvek nisu dovele do odvajanja mrežnjače, oftalmolog bi mogao preporučiti jednu od dve procedure koje se u ovim slučajevima najčešće koriste.

Laserska operacija tokom koje hirurg usmerava laser u oko kroz samu zenicu. Laser pravi opekotine oko pukotine i na taj način stvara ožiljčano tkivo koje spaja mrežnjaču sa donjim tkivom.

Kriopeksija je tretman koji se radi pod lokalnom anestezijom tokom koga hirurg aplicira sondu za zamrzavanje na spoljnju površinu oka direktno preko pukotine. Zamrzavanje stvara ožiljak koji pomaže mrežnjači da bude pričvršćena za očni zid.

Obe procedure se uglavnom rade ambulantno, a nakon postupka lekar će vam savetovati da izbegavate aktivnosti zbog kojih bi mogli naprezati oči kao što su trčanje i druge aktivnosti takvog tipa i to nekoliko sedmica.

Odvajanje mrežnjače

U slučaju odvajanja mrežnjače, potrebno je obaviti operaciju nekoliko dana od postavjanja dijagnoze. Vrsta operacije koju će vam predložiti vaš oftalmolog zavisi od nekoliko faktora, a na prvom mjestu je koliko je ozbiljna albacija retine u pitanju.

Jedna od procedura se naziva pneumatska retinopeksija tokom koje se u oko ubrizgava mehur vazduha ili gasa u središnji deo oka, a ako se pravilno postavi mehur potiskuje područje  mrežnjače na kome se nalazi rupica uz sami zid oka i time zaustavlja protok tečnosti.

Uvlačenje površine oka je postupak tokom kojeg hirurg ušiva deo silikonskog materijala na beli deo oka preko područja koje je oštećeno.

Drenaža i zamena tečnosti u oku je treća opcija koja se naziva vitrektomija tokom koje hirurg uklanja staklasto telo zajedno sa svim tkivima koji vuku mrežnjaču, nakon toga se u staklasti prostor ubrizgava vazduh, gas ili silikonsko ulje kako bi se mrežnjača poravnala. Vitrektomija se često kombinuje sa uvlačenjem površine oka.

Da li je moguće sprečiti odvajanje retine oka?

U najvećem broju slučajeva ablacija retine je povezana sa godinama i odvajanjem staklastog tela pa je veoma teško predvideti, a samim tim i sprečiti.

S druge strane prevencija odvajanja mrežnjače započinje redovnim pregledima očiju najmanje jednom godišnje ili jednom u dve godine. Redovni pregledi pomažu oftalmologu da otkrije bilo kakve promene poput raznih upala, stanjivanja ili sužavanja mrežnjače i ostalih stanja koja bi mogla preći u odvajanje retine.

Ablacija mrežnjače – visokorizični faktori

Iako se ne može preventivno delovati na odvajanje mrežnjače postoje grupe ljudi koji nikako ne bi trebalo da prekaču redovne preglede kod oftalmologa, a to su:

  • Osobe koje imaju dijagnozu kratkovidnost
  • Osobe koje su u prošlosti imali odvajanje retine
  • Osobe koje slučaj ablacija retine oka imaju kod nekog iz porodice
  • Osobe koje su operisale kataraktu, povrede oka ili degerativne bolesti oka

Ovo je jako važno i za ljude koji imaju dijabetes melitus, jer ovo oboljenje mrežnjaču oka čini sklonijoj vaskularnim oboljenjima, a može prouzvesti i mnoštvo fibroznih i inflamatornih stanja. To može dovesti do pucanja retine što kasnije može dovesti do odvajanja. Ljudima koji imaju dijabetes se preporučuje da odlaze na godišnje preglede očiju tokom kojih će im se širiti zenice kako bi se na vrijeme identifikovao bilo kakav problem. Pored toga, važno je da redovno mere nivo šećera u krvi.

Kad je u pitanju odvajanje mrežnjače važno je da se pri pojavi prvih simptoma koji upućuju na pojavu pukotina ili rupica odmah javite svom oftalomologu  kako bi se na vreme moglo reagovati.

(mr sc. Bojan Kozomara dr med)

OVDE MOŽETE SLUŠATI SMART RADIO

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here